लोकलला खच्चून गर्दी, पण फेऱ्या वाढेनात; मेट्रो प्रवासीसंख्या रेल्वेच्या १० टक्केच, मुंब्रा दुर्घटनेनंतर मेट्रोचा विषय चर्चेत.

मुंबईतील मेट्रो मार्गांवर प्रवाशांची संख्या वाढत असली तरी, उपनगरीय रेल्वेच्या तुलनेत ती केवळ १० टक्के आहे. चार मेट्रो मार्गिकांवर सरासरी आठ लाख प्रवासी प्रवास करतात, ज्यासाठी ९९९ फेऱ्या होतात. ही संख्या नियोजित आकडेवारीपेक्षा ४० टक्क्यांनी कमी आहे. उपनगरीय रेल्वेला जोडणी नसल्याने अपेक्षित प्रतिसाद मिळालेला नाही.मुंबईत सुरू असलेल्या मेट्रोतील प्रवासीसंख्या वाढत असली तरी उपनगरीय रेल्वेच्या तुलनेत हा आकडा केवळ १० टक्केच आहे. दररोज सरासरी आठ लाख प्रवाशांची या चारही मार्गिकांवर ये-जा होते. त्यासाठी मेट्रोच्या जवळपास ९९९ फेऱ्या होत आहेत. आठ लाख हा आकडाही मूळ नियोजनापेक्षा ४० टक्के कमी आहे. मुंब्रा-कळव्यादरम्यान झालेल्या अपयातानंतर हा मेट्रोचा विषय महत्त्वाचा ठरतो आहे.मुंबईकरांच्या आरामदायी सार्वजनिक वाहतुकीसाठी सन २०१४, २०२२, २०२३ व २०२४ यादरम्यान एकूण चार मेट्रो मार्गिका टप्प्याटप्प्याने सुरू झाल्या. या माध्यमातून ३० हजार कोटी रुपयांहून अधिक गुंतवणूक झाली आहे. मात्र, त्या तुलनेत मेट्रोची प्रवासीसंख्या फार मोठी नाही.

घाटकोपर-वर्सोवा-घाटकोपर (मेट्रो १) या २०१४ मध्ये सुरू झालेल्या उन्नत मेट्रो मार्गिकेवर दररोज सरासरी ५ लाख प्रवाशांची ये-जा असते. अलीकडेच या मेट्रोने ११ वर्षे पूर्ण केली असून मागील ११ वर्षांत १११ कोटी प्रवाशांनी ये-जा केल्याचे समोर आले आहे. घाटकोपर व अंधेरी येथे ही मार्गिका उपनगरीय रेल्वे स्थानकाला संलग्न आहे. मात्र, सहाऐवजी चार डब्यांच्याच गाड्यांमुळे मार्गिकेवरील प्रवासीसंख्या ठरावीक आकड्यांच्या पुढे जात नसल्याचे चित्र आहे.गुंदवली ते दहिसर पूर्व ही ‘मेट्रो ७’ उन्नत मार्गिका एप्रिल २०२२ व जानेवारी २०२३ ला दोन टप्प्यांत सुरू झाली. याच मार्गिकेला जोडून मेट्रो ‘२ अ’ ही दहिसर पूर्व ते अंधेरी पश्चिम (डीएननगर), हीदेखील दोन टप्प्यांत सुरू झाली. ही सध्या संयुक्त मार्गिका आहे. त्यावर दररोज सरासरी अडीच लाख प्रवाशांची ये-जा असते. ही मार्गिका उपनगरीय रेल्वेच्या पूर्वेला पश्चिम द्रुतगती मार्ग तर, पश्चिमेला न्यू लिंकवर आहे. एकाही स्थानकाशी थेट संलग्न नाही. मात्र, ‘मेट्रो १ स्थानकाशी संलग्न असून त्याद्वारे अंधेरी उपनगरीय स्थानकाशी अप्रत्यक्ष संलग्नता आहे.

अलीकडेच दोन टप्प्यांत सुरू झालेली ‘मेट्रो ३’ ही भूमिगत मार्गिका बहुचर्चित आहे. आरे नेकीएलआर-बीकेसी-आचार्य अत्रे चौक (वरळी नाका) स्थानकांदरम्यान धावणाऱ्या या मार्गिकेवर दररोज सरासरी ४५ हजार प्रवाशांची ये-जा आहे. सांताक्रुझ उपनगरीय रेल्वे स्थानकाशी काही प्रमाणात तर ‘मेट्रो १’ शी संलग्न असलेली ही मार्गिका आहे. मात्र, अन्य कुठल्याही उपनगरीय लोकल मार्गाला ही मार्गिका जोडलेली नाही.मेट्रो सुरू झाल्यानंतर काही प्रवाशांना मात्र दिलासा मिळाला आहे. ठाण्यातील ढोकाळीला राहणारे नितीन माहेश्वरी यांना दररोज बीकेसीला जावे लागते. ते आता ठाणे ते कुर्ला रेल्वे प्रवास सोडून मेट्रोने बीकेसीत जातात. ‘मी बेस्टच्या ४९२ क्रमांकाच्या बसने मेट्रो ३च्या आरे जेव्हीएलआर स्थानकापर्यंत जातो. त्यानंतर मेट्रोने बीकेसीत जातो. लोकल प्रवास करण्याची गरज भासत नाही,’ असे ते म्हणाले. सुनीता घोडावत यांनाही दररोज नालासोपारा ते ओशिवरा असा प्रवास करावा लागतो, त्या आता नालासोपाराहून बसने दहिसरला येऊन मेट्रोने लोअर ओशिवराला कार्यालयात जातात.