महाराष्ट्रातील ‘या’ मेडिकल कॉलेजांचीही चौकशी होणार; बोगस औषधांप्रकरणी कारवाईचे निर्देश.

या भेसळयुक्त औषधांमध्ये डायक्लोफिनॅक, मिडिआझोलम, कॅल्शियम, डेक्सामिथसोन , मिझोप्रोस्टॉल या औषधांचा समावेश होता. वापरात न आलेल्या औषधांच्या गोळ्यांमध्ये मिसोप्रोस्टॉलच्या ७ हजार ६३१, डायक्लोफिनॅकच्या ४ हजार ५०० डेक्सामिथसोनच्या ५ हजार ११५ तर मीडिआझोलमच्या १ हजार ५४० गोळ्यांचा समावेश होता. नांदेडमधील सरकारी रुग्णालयामधूनही १ लाख २८ हजार गोळ्या सील करण्यात आल्या होत्या.राज्यातील विविध सरकारी मेडिकल कॉलेज आणि रुग्णालयांमधून बोगस औषधपुरवठा होत असल्याचे प्रकार उघडकीस आले होते. ‘महाराष्ट्र टाइम्स’ने या व्यवस्थेतील अनेक त्रुटीही उजेडात आणल्या होत्या. अशी औषधे स्वीकारणाऱ्या रुग्णालयांना जाब विचारण्याची गरज ‘मटा’ने सातत्याने मांडली. त्याची दखल घेत, वैद्यकीय शिक्षण व संशोधन विभागाने अंबेजोगाई आणि संभाजीनगर येथील मेडिकल कॉलेज व रुग्णालयांमध्ये याप्रकरणी चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

मिळालेल्या माहितीनुसार, दीड ते दोन वर्षांपासून बोगस औषधांचा पुरवठा होत होता. काही औषधे, इंजेक्शनचा अपेक्षित गुण येत नव्हता. विभागप्रमुख रुग्णालय प्रशासनास सातत्याने याबाबत माहिती देत होते. त्याची दखल घेऊन हा पुरवठा थांबवला का नाही, असा प्रश्नही उपस्थित झाला होता. मात्र आता वैद्यकीय शिक्षण व संशोधन विभागाने अंबेजोगाई आणि संभाजीनगर येथील मेडिकल कॉलेज व रुग्णालयांमध्ये चौकशीचे आदेश दिले आहेत.हजारो रुग्णांना विनाशुल्क सेवा देणाऱ्या राज्यातील सार्वजनिक रुग्णालयांच्या औषधभंडारांना औषधे देण्यासाठी परवान्याचे बंधन नाही. खासगी औषधांच्या दुकानांना हे बंधन आहे. रुग्णालयामध्ये १२० दिवसांच्या कालमर्यादेमध्ये तपासणी आणि औषधांची गुणवत्ता चाचणी करण्यासंदर्भातील निर्णयही अंतिम टप्प्यात आहे, असे वैद्यकीय शिक्षण विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले.राज्याच्या विविध सरकारी महाविद्यालय, रुग्णालयांमध्ये भेसळयुक्त औषधांची उपलब्धता झाल्याचे गंभीर प्रकार उघडकीस आले. या औषधांमध्ये अपेक्षित असलेले कोणते घटक समाविष्ट नव्हते, याची गुणवत्ता निकषांच्या पातळीवर चाचणी झाली. मात्र त्यात आरोग्यासाठी हानिकारक अशा कोणत्या घटकांचा समावेश करण्यात आला होता, याची चाचणी होणे गरजेचे आहे. संबधित विभागातील वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यातील काही औषधांमध्ये ‘स्टार्च’ , टाल्कम पावडर हा घटक होता. तो तुलनेने कमी हानीकारक असला तरीही त्याचे औषधांमधील प्रमाण किती होते तसेच या औषधांमध्ये कोणत्या हानिकारक घटकांचा समावेश होता याचे पृथक्करण होणेही गरजेचे आहे, याकडे लक्ष वेधले.या भेसळयुक्त औषधांमध्ये डायक्लोफिनॅक, मिडिआझोलम, कॅल्शियम, डेक्सामिथसोन , मिझोप्रोस्टॉल या औषधांचा समावेश होता. वापरात न आलेल्या औषधांच्या गोळ्यांमध्ये मिसोप्रोस्टॉलच्या ७ हजार ६३१, डायक्लोफिनॅकच्या ४ हजार ५०० डेक्सामिथसोनच्या ५ हजार ११५ तर मीडिआझोलमच्या १ हजार ५४० गोळ्यांचा समावेश होता. नांदेडमधील सरकारी रुग्णालयामधूनही १ लाख २८ हजार गोळ्या सील करण्यात आल्या होत्या. या गोळ्या ऑक्टोबर २०२३मध्ये सार्वजनिक प्रयोगशाळेमध्ये पाठवण्यात आल्या होत्या. मिस्थल फॉर्मालेश या कंपनीच्या १४ हजार ७९३ गोळ्यांचा साठा सील करण्यात आला. या औषधांच्या पाकिटांवर जे घटक नमूद करण्यात आले आहेत, तेऔषधांमध्ये आहेत का यादृष्टीने चाचणी करण्यात आली. कोणत्या हानिकारक घटकांचा औषधामध्ये समावेश होता, यादृष्टीनेही विश्लेषणाची गरज आहे.मिळालेल्या माहितीनुसार, यातील अनेक गोळ्या या साध्या तापासाठी देण्यात येणारे औषध नसून प्रतिजैविकांचाही त्यात समावेश होता. आजाराची तीव्रता कमी न झाल्यास प्रतिजैविके देण्यात येतात. ही औषधे या कालावधीमध्ये किती रुग्णांनी घेतली, त्याचा त्यांच्या आरोग्यावर कसा परिणाम झाला ही माहिती सार्वजनिक रुग्णालयांकडे अद्याप उपलब्ध नाही.