कृत्रिम प्रज्ञेसाठी मराठीची ‘शिकवणी’! माटुंग्याच्या विद्यार्थ्यांनी बनवलं मराठीतील सर्वांत मोठे ‘लार्ज लँग्वेज मॉडेल’.

माटुंग्याच्या वीरमाता जिजाबाई टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधील (व्हीजेटीआय) इन्क्युबेशन सेंटरमध्ये दोन विद्यार्थ्यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेसाठी मराठीतील सर्वांत मोठे ‘लार्ज लँग्वेज मॉडेल’ तयार केले आहे.मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळाल्यानंतर आता भविष्याच्या दृष्टीने भाषेबाबत काम होणे आवश्यक आहे. ही गरज ओळखूनच माटुंग्याच्या वीरमाता जिजाबाई टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमधील (व्हीजेटीआय) इन्क्युबेशन सेंटरमध्ये दोन विद्यार्थ्यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेसाठी मराठीतील सर्वांत मोठे ‘लार्ज लँग्वेज मॉडेल’ तयार केले आहे. त्यासाठी या विद्यार्थ्यांनी मराठी भाषेत प्रकाशित झालेल्या १०० जीबीपर्यंतच्या आकाराच्या डेटाचा वापर केला आहे. यात अनेक साहित्यिकांच्या साहित्यापासून विश्वकोश, राज्य लोकसेवा परीक्षेचे साहित्य, विविध मराठी संकेतस्थळे आदी गोष्टींचा समावेश आहे.कृत्रिम बुद्धिमत्तेत म्हणजेच एआय तंत्रज्ञानात मराठी भाषेचा समावेश करण्यासाठी त्या भाषेतील माहिती असणे आवश्यक असते. चॅटजीपीटी या ओपन एआय सोर्सकडे जगभरातील माहितीचा तपशील असला, तरी या प्रणालीला एखादा प्रश्न मराठीत विचारला, तर ती विविध भाषांमधील उपलब्ध माहिती वापरून त्याचे उत्तर देते.

त्यामुळे या प्रणालीतील माहिती संपूर्णपणे मराठी लार्ज लँग्वेज मॉडेलवर आधारित नाही.मराठीतील ही त्रुटी दूर करण्यासाठी ओम पाटील आणि मंथन या दोन विद्यार्थ्यांनी व्हीजेटीआयच्या इन्क्युबेशन सेंटरच्या मदतीने एक मॉडेल विकसित केले आहे. या मॉडेलसाठी इन्क्युबेशन सेंटरने प्रचंड क्षमतेचा सर्व्हर उपलब्ध करून दिला आहे. फक्त मराठी लार्ज लँग्वेज मॉडेलवर आधारित असलेल्या प्रणालीतही जेमतेम १३ जीबी डेटावर काम केले आहे. ‘कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रणालीद्वारे मराठी भाषेत योग्य परिणाम साध्य होण्यासाठी हा डेटा अपुरा असल्याचे आम्हाला लक्षात आले. मग आम्ही मराठीतील दर्जेदार साहित्याकडे आमचा मोर्चा वळवला. विश्वकोश, विविध मराठी संकेतस्थळे यावरील मजकूरही आम्ही या प्रणालीत समाविष्ट केला आहे,’ असे ओम पाटील याने सांगितले. संविधानाची मराठी आवृत्तीही या प्रणालीवर घेतल्याचे त्याने स्पष्ट केले.

‘हा डेटा नुसते लोड करून चालत नाही. तर व्याकरणातील विविध कसोट्या वापरून त्याला प्रशिक्षित करावे लागते. गेली सहा महिने हा १०० जीबीचा डेटा प्रशिक्षित करण्याचे काम आम्ही पूर्ण केले आहे. आम्ही अजूनही डेटा गोळा करून तो प्रशिक्षित करण्याचे काम करत आहोत’, असे मंथनने ‘महाराष्ट्र टाइम्स’ला सांगितले.’सध्या या मॉडेलचा उपयोग काही सरकारी विभागांसाठी करण्याच्या दृष्टीने चाचणी सुरू आहे. या विद्यार्थ्यांनी उत्तम काम केले आहे. अभिजात मराठी भाषेची सांगड अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाशी घालण्यासाठी हा प्रकल्प महत्त्वाचा ठरेल’, असे मत व्हीजेटीआयच्या इन्क्युबेशन सेंटरचे प्रमुख डॉ. फारूक काझी यांनी नमूद केले.

  • Related Posts

    दिगंबर जैन समाजाचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक मोहन (दादा) गांधी यांचे निधन.

    दिगंबर जैन समाजाचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक मोहन (दादा) गांधी यांचे निधन. धरणगांव तालुका प्रतिनिधी- राजु बाविस्कर, धरणगाव : दिगंबर जैन समाजाची ओळख बनलेले, पितृतुल्य व्यक्तिमत्व, समाजसेवेचा आधारस्तंभ आणि धर्मानुरागी ज्येष्ठ मार्गदर्शक…

    दिव्यांग विद्यार्थ्यांची सेवा हे व्रत मानावे- डॉ. भावनाताई भोसले दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी थेरेपी सेवा शिबिराचे आयोजन.

    दिव्यांग विद्यार्थ्यांची सेवा हे व्रत मानावे- डॉ. भावनाताई भोसले दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी थेरेपी सेवा शिबिराचे आयोजन. धरणगाव तालुका प्रतिनिधी-राजु बाविस्कर, धरणगाव : शिक्षकांचे स्थान समाजात अत्यंत मानाचे आहे. ज्ञानदानाचे पवित्र कार्य…

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    You Missed

    बोदवड पंचायत समितीसमोर ग्राम रोजगार सेवकांचा एल्गार; प्रलंबित मागण्यांसाठी ‘काम बंद’ आंदोलनाचा इशारा.

    बोदवड पंचायत समितीसमोर ग्राम रोजगार सेवकांचा एल्गार; प्रलंबित मागण्यांसाठी ‘काम बंद’ आंदोलनाचा इशारा.

    जळगावात एमआयडीसी पोलिसांची मोठी कारवाई; गावठी कट्टा व जिवंत काडतुसांसह सिल्लोडचे दोन तरुण जेरबंद.

    जळगावात एमआयडीसी पोलिसांची मोठी कारवाई; गावठी कट्टा व जिवंत काडतुसांसह सिल्लोडचे दोन तरुण जेरबंद.

    दिगंबर जैन समाजाचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक मोहन (दादा) गांधी यांचे निधन.

    दिगंबर जैन समाजाचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक मोहन (दादा) गांधी यांचे निधन.

    जळगावमध्ये बौद्ध समाजाचा भव्य ‘मोफत’ सामूहिक विवाह सोहळा; वधू-वरांना मिळणार ३० हजारांचे अनुदान.

    जळगावमध्ये बौद्ध समाजाचा भव्य ‘मोफत’ सामूहिक विवाह सोहळा; वधू-वरांना मिळणार ३० हजारांचे अनुदान.

    जि. प. शिक्षिका शिंगटे यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार जाहीर.

    जि. प. शिक्षिका शिंगटे यांना आदर्श शिक्षक पुरस्कार जाहीर.

    पाल वनक्षेत्रात अवैध डिंक संकलनावर मोठी कारवाई : १५ लाखांचा मुद्देमाल जप्त.

    पाल वनक्षेत्रात अवैध डिंक संकलनावर मोठी कारवाई : १५ लाखांचा मुद्देमाल जप्त.