अडीच लाख काश्मिरीं​च्या पोटावर लाथ; 12000 ​कोटींच्या काश्मिरी अर्थव्यवस्थेचा मोडणार कणा.

जम्मू आणि काश्मीरमधील पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यात पर्यटकांना धर्माच्या आधारावर लक्ष्य करण्यात आलेअसून पहलगाम हल्ल्यानंतर खोऱ्यातील 87 पैकी 48 पर्यटन स्थळे बंद करण्यात आली आहेत. सुरक्षा एजन्सींच्या शिफारशीवरून जम्मू-काश्मीरच्या उमर अब्दुल्लाह सरकारने हा निर्णय घेतला आहे. सुंदर बैसरन व्हॅलीला ‘मिनी स्वित्झर्लंड’ असेही म्हणतात.पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर जम्मू आणि काश्मीर सरकारने एक मोठा निर्णय घेतला आहे. गुप्तचरांच्या माहितीनंतर सुरक्षा एजन्सींच्या शिफारशीवरून उमर सरकारने जम्मू आणि काश्मीरमधील 87 पैकी 48 पर्यटन स्थळे तात्पुरती बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. जम्मू आणि काश्मीर येथील पहलगाम येथे 22 एप्रिल रोजी झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यात 26 जणांचा मृत्यू झाला. अनंतनाग जिल्ह्यातील बैसरन खोऱ्याला ‘मिनी स्वित्झर्लंड’ असेही म्हणतात, जे इतके सुंदर आहे की येथे अनेक बॉलिवूड चित्रपटांचे चित्रीकरण झाले आहे.जिल्हा मुख्यालयापासून फक्त पाच किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या ठिकाणी पर्यटक घोडेस्वारी, झिपलाइनिंग, झॉर्बिंग इत्यादी साहसी उपक्रम करण्यासाठी येतात.

याशिवाय कॅम्पिंगसाठी देखील हे ठिकाण लोकांमध्ये लोकप्रिय आहे. अशा परिस्थितीत प्रश्न उद्भवतो की पहलगाम येथेच हा हल्ला की झाला?पहलगाम व्हॅलीला मेंढपाळांची व्हॅली किंवा वैली ऑफ शेफर्ड म्हणूनही ओळखले जाते कारण गुज्जर-बकरवाल समुदाय येथे उंच पर्वतांवर असलेल्या तलावांच्या काठावर राहतात. एप्रिल-मे हंगामात ही लोक वर जातात आणि ऑक्टोबरमध्ये परत खाली येतात. येथे मेंढ्यापालन अधिक प्रमाणात होते. जगप्रसिद्ध पश्मीना शाल या मेंढ्यांच्या लोकरीपासून बनवल्या जातात, जे जगभर प्रसिद्ध आहेत आणि त्यांची किंमत 20 हजार रुपयांपासून सुरू होऊन लाखो रुपयांपर्यंत जाते.लष्कर-ए-तैयबाची संलग्न संघटना, रेझिस्टन्स फ्रंट (TRF), ने या दहशतवादी हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. तसेच, या दहशतवादी हल्ल्याचा मास्टरमाइंड सैफुल्ला खालिद असल्याचे सांगितले जात आहे, ज्याला सैफुल्लाह कसुरी म्हणूनही ओळखले जाते. दरम्यान, जम्मू आणि काश्मीरमध्ये काम करणाऱ्या अनेक सुरक्षा तज्ज्ञांनी म्हटले आहे की,पाकिस्तानस्थित दहशतवादी गट लष्कर-ए-तैयबा (एलईटी) च्या एका सहयोगीने नि:शस्त्र पर्यटकांवर केलेला हल्ला हा खोऱ्यातील अर्थव्यवस्था अस्थिर करण्यासाठी इस्लामाबादने केलेला एक हताश प्रयत्न होता.या घटनेमुळे पर्यटकांचा विश्वासच डगमगला नाही तर खोऱ्याचा आर्थिक कणा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पर्यटन उद्योगालाही गंभीर संकटात टाकले आहे.

पर्यटकावर झाडलेली प्रत्येक गोळी काश्मीरची अर्थव्यवस्था अनेक वर्षे मागे टाकलत आहे. या दहशतवादी घटनेचा काश्मीरवर काय परिणाम होईल पाहूयापृथ्वीवरील स्वर्ग म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या काश्मीरच्या उत्पन्नाच्या प्रमुख स्त्रोतांपैकी पर्यटनाचे विशेष महत्त्व आहे. काश्मीरचा वार्षिक पर्यटन उद्योग 12,000 कोटी रुपयांचा असून एका अंदाजानुसार, 2030 पर्यंत 25,000 कोटी ते 30,000 कोटी रुपयांपर्यंत वाढणार होता आणि काश्मीरमधील पर्यटन राज्याच्या एकूण जीडीपीमध्ये 7-8% योगदान देतो. पण, मंगळवारी पर्यटकांवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याने केवळ निष्पाप लोकांचा बळीच घेतला नाही तर या उद्योगाची कबरही खोदली आहे.दल लेकमध्ये 1500 हून अधिक हाऊस बोटकाश्मीरमध्ये अडीच लाखांहून अधिक लोकांचा रोजगार पर्यटनावर होतो. अशा स्थितीत, या हल्ल्यामुळे या सर्व अडीच लाख लोकांचे जीवनमान धोक्यात येईल आणि कुटुंबांना दोन वेळचे जेवण मिळण्याची समस्या भेडसावू शकते. काश्मीरमध्ये अनेक लहान-मोठी हॉटेल्स आहेत, ज्यात 3000 हून अधिक खोल्या आहेत. या हल्ल्याचा येथील हॉटेल उद्योगावर विपरीत परिणाम होईल आणि हॉटेलमध्ये काम करणाऱ्या लोकांच्या रोजगारावरही परिणाम होईल. एवढेच नाही तर एकट्या दाल सरोवरात 1500 हून अधिक हाऊस बोटी चालतात, ज्यामुळे हजारो लोकांना लोकांना दोन वेळच जेवण मिळतं पण, आता त्यांनाही अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.